ROTALAR > Doğa Yürüyüş Rotaları >
Rota Adı :
Çüngüş, Akbaşak - Elyos - Değirmensuyu Rotası
Tahmini Yürüyüş Süresi (Saat) :
5
Rotanın Yürüyüşe Uygun Tarih Aralıkları :
İlkbaharda; Mart ortası, Nisan, 15 Mayıs’a kadar, sonbahar aylarında ise 15 Eylül’den başlayarak, Ekim, Kasım ayı sonuna kadar yürüyüş yapılabilir.
Toplam Yürüyüş Mesafesi (km) :
10.8
Zorluk Derecesi :
Kolay
Yükseklik Profili :
Başlangıç (mt.) : 1382
Max. (mt.) : 1390
Bitiş (mt.) : 940
Eğim % : 7.3 – 11.2
Başlangıç / Bitiş Noktası Koordinatları :
N38° 15.980' E39° 18.401' / N38° 13.129' E39° 14.819'
Video Linkleri
Diyarbakır Kral Yolu Tanıtım Videoları
-
Diyarbakır Kral Yolu Tanıtım Filmi - YouTube
-
https://youtu.be/rxJ1rUevssg?si=0Ij8Wjag56Ijg0Bj
-
https://youtu.be/iJxUq2M-l4I?si=gh5BEAUhWAfUBNWd
-
Rota ve/veya İlçeye Özel Tanıtım Videoları
-
https://youtu.be/9OecYCYsFx4?si=G-VYBiTo3IIswKuH
-
https://youtu.be/TAdUC-6Ihgw?si=dFy4_HqImjBMhTMY
Rota Başlangıcına Yakın Yerleşim Yeri ve Varsa Yerelde Kullanılan Adı :
Akbaşak (Kilise) Köyü / Kilise Textemeşet
Rota Bitişine Yakın Yerleşim Yeri ve Varsa Yerelde Kullanılan Adı :
Değirmensuyu Köyü
Nasıl Gidilir? (Başlangıç Noktası) Açıklama, Yol Tarifi, Köy Adı vb. Giriniz) :
Diyarbakır'dan Ergani'ye, oradan da Çermik-Çüngüş yolundan gidilerek Çüngüş ilçe merkezine varıldıktan sonra Akbaşak Köyü yolundan rota başlangıcına ulaşılır.
Araç Yolu Hangi Araç Tiplerine Uygundur? :
16-19 kişilik Mercedes Sprinter & Volkswagen Crafter vb.
İletişim Olanağı :
Tüm telefon şebekeleri çekmektedir.
Market-Restoran Var mı? :
Erhan Çiftçi-Çiğerci Erhan 0551 7225065
Ciğer ve kebap çeşitlerinin yanı sıra lahmacun ve gündüzleri ev yemekleri sunan bir restorandır. Geniş ve ferah alanıyla kalabalık gruplar için de uygundur.
Aydın Küçükdal 0537 3515411
Aydın Usta Kebap
Bisiklet Tamircisi, Benzin İstasyonu, Lastik Tamircisi, Traktör veya Çekici Var mı? :
Opet Sunpet Aygaz Otogaz Akmaz Petrol
Karşıyaka, 21870 Çüngüş/Diyarbakır
05338108080
-
Akmaz Petrol Opet Sunpet Aygaz Otogaz
Karşıyaka, Çermik Yolu Üzeri, 21870 Çüngüş/Diyarbakır
05338108080
Diyarbakır Yöresel Yemekleri :
Hayva Yaknhi (Ayva Yahnisi), Meftune, Çiğ Köfte (Hum Küfte/Bellöh), Kuyruklu Çorba (Boçov Abur/Şılabur/Habenisk), Hilorik Aşı, Ciğer Dolması (Mıcogoc Ciğer), Dolma (Mıcug), Karnıyarık (Belibağlı), Muftul (Düzme/Maldum), Eşbabiyeli Helva (Eşpabyayov/Zerdali Kurusu Helvası), Zıngılig, Gülbeşeker (Gül Macunu), Khapama (Kış Kabağı Kapaması), Kenger Meftunesi, Tel Tel Havla Bulgur Pidesi (Kalilgog), Çortan Aşı (Kurut Aşı/Çortançaş/Gebol/Gabula), Aluceli Sarma (Erikli Sarma), Şiş Kebap, Lüle Kebap, Ciğer Kebabı, Çiğ Köfte, Kaymak Helvası, Porig Karıncık/Kibe/Mumbar), Hasse (Lohusa Tatlısı), Ekşili Ispanak Çorbesı (Şıllabur), Un Aşı (Aluri Caş), Pokhint Helvası, Zahter, Nohutlu Köfte (Siserov Küfte), Topik, Uskure Kebabı, Globi Tatlısı
Coğrafi İşaret Tescilli Ürünler: Simindirik Çorbası, Meyir Çorbası, Lebenisi, Kulak Çorbası, Kürt Mustafa Çorbası, Habenisk Çorbası, Gendüme Aşı, İncaz Hoşafı, Nardan Aşı, Mastava Aşı Yemeği, Kabak Meftunesi, İçli Köftesi, Kuru Dolması, Diyarbakır Kenger Boranisi, Şehriyesi, Tirit Yemeği, Tavuk Eşkenesi, Diyarbakır Erikli Yaz Türlüsü, Babaganuç, Üsküre Kebabı, Tas Kebabı, Ayvalı Köfte, Hırçikli Meftunesi, Et Eşkenesi Yemeği, Ekşili Dolması, Patlıcan Meftunesi, Diyarbakır Kaburga Dolması, Dalak Dolması, Ayvalı Kavurma, Gebol Yemeği, Hedik Yemeği, Duvaklı Pilav, Pencegoşt Pilavı, Diyarbakır Kengerli Bulgur Pilavı, Diyarbakır Patlıcanlı Kazan Kebabı, Diyarbakır Perdeli Ciğer Kebabı, Ciğer Kebabı, Kemikli Kebabı, Şırdanlı Bastırma, Kibe Mumbar, Cimili Tatlısı, Burma Kadayıfı, Armut Tatlısı, Badem Ezmesi, Lebzüniyesi, Örgü Peyniri, Boğazkere Üzümü, Karacadağ Pirinci, Karpuzu, Çermik Biberi, Kenger Meftunesi, Paşa Lavaşı, Hıllorik Aşı, Lepik Köftesi, Bakla Meftunesi, Kağırdaklı Ekmek, Ayva Dizmesi.
En Yakın Sağlık Kuruluşu :
Çüngüş İlçe Entegre Devlet Hastanesi
Karşıyaka, Çermik Caddesi No :56, 21870 Çüngüş/Diyarbakır
(0412) 541 21 23
-
Çermik İlçe Devlet Hastanesi
Tepe Mahallesi Diyarbakır Caddesi No:128 Çermik/ Diyarbakır
(0 412) 461 35 01
Yılan ve Böcek Sokmalarında Müdahale Edebilecek En Yakın Sağlık Kuruluşu :
Diyarbakır Dicle Üniversitesi Hastanesi
Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri Başhekimliği, Kampüs, Sur, Diyarbakır, Türkiye 21280
0412 2488001
(Yılan sokmalarında tek gidilecek hastanedir. Diğer hastaneler bakmamaktadır.)
-
Böcek için: Çermik İlçe Devlet Hastanesi
Tepe Mahallesi Diyarbakır Caddesi No:128 Çermik/ Diyarbakır
0.412 461 35 01
Konaklama Seçenekleri :
Çüngüş'te konaklama imkânı bulunmamaktadır. En yakın konaklama tesisleri Çermik ilçesinde yer almaktadır.
Yerel Şenlik, Geleneksel Etkinlikler Hakkında Bilgi ve Tarihleri :
Elyos Keşkek ve Hoşaf Festivali (15 Ağustos)
-
13 Ocak’ı 14 Ocak’a bağlayan gece Kürt geleneklerinde "Yeni Yıl kutlaması" (Serê Salê) yapılmaktadır. “Serê salê binê malê, Xwedê zarkî bide vê malê” sözü ile bu çocuklar kapı kapı dolaşırlar. Bu cümlenin Türkçe çevirisi ise “Yılbaşı, yılsonu Allah bu eve bir çocuk nasip etsin” anlamına gelir. Kısa skeçler şeklinde çocuklar tüm evleri dolaştıktan sonra gezdikleri her evden bir miktar para, yiyecek, giyecek artık ne varsa alıp nasiplenmeye çalışırlar.
Su Kaynağı :
Evet
Fotoğraf Çekim Noktaları :
Evet
Önemli Ara Durak İsimleri :
Akbaşak, Elyos (Malkaya), Değirmensuyu Köyü, mimari yapı, manastır, değirmen, kilise, fauna ve florası ile zengin, ekolojik yaşamın görülebileceği güzel bir rotadır.
Dinlenme Noktaları :
Mola yerinde herhangi bir imkân ve tesis bulunmamaktadır; burası tamamen doğal bir alandır.
Acil Durum Çıkış Noktası Var mı? :
Evet
Rota Hakkında Kısa Özet :
Akbaşak Köyü'nden başlanarak vadi boyunca devam edilir. İki derenin birleştiği noktadan sola devam edilerek Elyos Köyü'ne varılır. Oradan da Değirmensuyu Köyü'ne gelinir. Mimari yapı, katırlarla odun taşıyan insanlar, ekolojik yaşamın görülebileceği güzel bir rotadır.
Fauna Bilgisi :
Tilki, tavşan, kurt, ayı, keklik, kirpi, yaban domuzu, kurt, çakal, ayı, tilki, benekli pars, sansar, dağ keçisi, tavşan, sincap, kartal, şahin, akbaba, atmaca, leylek, kırlangıç, karga, saksağan, baykuş, çavuşkuşu, sığırcık, karatavuk, turna, çulluk, arı kuşu, ağaçkakan ve sarı asma.
Flora Bilgisi :
Çınar, meşe, dardağan, elma, erik, kayısı, üzüm, ayva, ceviz, zeytin, nar, Dicle koruğu (Rosularia blepharophylla).
Rotaya Yakın Köyde Yaşayan Yemek- Acil Durum veya İhtiyaç Halinde Aranacak Kişi Bilgisi :
Acil Durumda Arayabileceğiniz Kişiler
İsmail CAN-0505 6133653
Serdar ÖZDEMİR-0535 4237767
Yerel Rehber, Yöresel Ürünler ve Diğer İhtiyaçlarını için Arayabileceğiniz Kişler
İsmail CAN- 0505 613 36 53
Yerel lider Çüngüş'te yasayan İsmail Can, yerel rehber ve bölgedeki problem çözücü, yemek ve organizasyon hazırlığı, Çüngüş tekne turu planlama, Ürün satın alma konularında yardımcı olabilir. Tekne Turu için kendi botu vardır 3-4 kişi binebilir.
Serdar ÖZDEMİR 0535 4237767
Çüngüş’te yaşamaktadır. Çüngüş ve Çermik ilçelerinde Yerel rehberlik yapabilir.
Çüngüş’te kendi ihtiyacı fazlası tarhana, kuru çökelek, tereyağı, peynir, elma kurusu, kayısı kurusu, dut kurusu, erik kurusu, sumak, ceviz, pestil olduğunda satış yapabilir.
Emre Bey- Değirmensuyu Köyü Muhtarı 0536 787 04 00
Değirmensuyu Köyü rotalarında yerel rehberlik yapabilir.
Serhat UZUN 0531 2000066
Çüngüş’te yaşamaktadır. Çüngüş’te kendi ihtiyacı fazlası bal üretimi olduğunda satış yapabilir.
-
Adnan ŞAHİN 0534 6039405
Çüngüş’te yaşamaktadır. Çüngüş’te kendi ihtiyacı fazlası tarhana, kuru çökelek, tereyağı, peynir, elma kurusu, kayısı kurusu, dut kurusu, erik kurusu, sumak, ceviz, pestil olduğunda satış yapabilir.
Sabahattin BOZDOĞAN 0537 7309104
Çüngüş İbikkaya (Dereköy) Köy ’de yaşamaktadır.
Çüngüş’te kendi ihtiyacı fazlası nar ekşisi, doğal kekik, çedene (menengiç) peynir, tereyağı olduğunda satış yapabilir.
Zeki YİĞİTALP 0537 7275349
Çüngüş Atalar Köy ’de yaşamaktadır. Çüngüş’te kendi ihtiyacı fazlası bal üretimi olduğunda satış yapabilir.
Ramazan KIZILELMA 0542 8405362
Çüngüş’te yaşamaktadır. Çüngüş’te kendi ihtiyacı fazlası Kuru çökelek, tereyağı, peynir, elma kurusu, Dut kurusu, erik kurusu, sumak, ceviz, pestil, biber kurusu, patlıcan kurusu olduğunda satış yapabilir.
Mehmet ÖZDEMİR- 0536 9374681
Çüngüş ve Çermik’te olan rotalara gruplar geldiğinde çay, kahve, gözleme (katmer) yapabilir, ayrıca köy ürünleri temin etmek isteyenler arayabilir. Bireysel binek aracı ile size yardımcı olabilir. İsmail Güloğlu
0538 9716761 Market sahibi, çevre köylerden özenle seçilen doğal ve yöresel ürünleri temin ederek satışa sunmaktadır. Her türlü yöresel ürün için iletişime geçebilirsiniz.
İsmail Güloğlu
0538 9716761 Market sahibi, çevre köylerden özenle seçilen doğal ve yöresel ürünleri temin ederek satışa sunmaktadır. Her türlü yöresel ürün için iletişime geçebilirsiniz.
Tur Aracı Hizmeti Alabileceğiniz Kişi Listesi
Diyarbakır'da çok sayıda Tur aracı hizmeti verebilecek TÜRSAB üyesi seyahat acentesi bulunmaktadır. Lütfen onları da değerlendiriniz.
1. Burhan Ay - 0530 656 73 54 / Ramazan Ay - 0535 463 81 92
Diyarbakır merkezde bulunan araç şirketidir. Turizme uygun belgeli çok sayıda araçları vardır. Tur araçları buradan temin edilebilir.
2013-17-18 Model araçları vardır. Turizm belgeli (Turizm paketi) araçlar oldukları için, turlarda kullanılabilir araçlardır. 10 tane araçları vardır.
16'lık + 1 Geniş valiz, D2 Belgeli, 2013 model
19 + 1 Geniş valiz, D2 Belgeli, 2013 model (Sprinter, Çift Klimalı, Extra uzun)
2.Cesur CEBE
0541 3630721
Yolbulan köyünde yaşamaktadır. Diyarbakır’ın tamamı olmak üzere, Çevre iller dahil çalışabilir.
16+1 Mercedes Sprinter 2015 model minübüs D2 ve turizm belgelidir.
2 tane aracı vardır.
Çevre iller ve ilçeler dahil olmak üzere tur aracı hizmeti verebilir.
Çüngüş Feribotu Kullanımı ve Tekne Turu Planlama
Özcan Memiş- 0533 4834833
Feribot sahibinin 2 teknesi vardır. 2 tanesi küçük mavi renkli 10 kişi alan küçük motorlu tekne ve bir de araç feribotu vardır.
Diyarbakır'dan Adıyaman'a Fırat Nehrinden geçmek için kullanılan feribotun sahibidir.
Sadece Kendi Bölgesini Yürütecek ve Diyarbakır Kral Yolu'nun Tüm Rotalarını Yürütebilecek Yerel Liderler :
Sadece Kendi Bölgesinde Yerel Liderlik Yapabilecek Kişiler
İsmail CAN 0505 6133653 -Çüngüş ve Çermik İlçelerinde yerel liderlik yapabilir.
Serdar ÖZDEMİR 0535 4237767 -Çüngüş ve Çermik İlçelerinde yerel liderlik yapabilir.
Tüm Diyarbakır Kral Yolu’nda Yerel Liderlik Yapabilecek Kişiler
Mehmet Şirin Zengin 0539 2340043 (Doğa yürüyüş liderliği yanında drone çekimi ve fotograf çekimi yapar.)
Hacı Cebe 0505 3136614 (Fotograf Gezileri)
Yeliz Çuban 0505 2527246
Kadri Sancar 0532 7653396
Ömer Gündoğan 0536 8456507
Ali Alioğlu 0532 2957730 (Doğa yürüyüş liderliği yanında bisiklet turu liderliği yapar)
Muhammed Can Mavlay 0545 8845408
Ömer Çiğciğhan 0534 0509098
Rotanın Tarihi Turistik Değeri :
Rotanın başladığı Akbaşak Köyü, eski bir Ermeni köyüdür ve köydeki mimari dikkat çekmektedir. Köyün eski adı Kilise olduğu için burada bir kilisenin olduğundan bahsedilmektedir. Rota, baştan sona kadar doğal güzellikler sunmaktadır. Özellikle vadi içi patika ve çınar ağaçları rotayı ayrıcalıklı kılmaktadır. Rotanın üzerinde bulunan Malkaya (Elyos) Köyü, tarihi açıdan önemli bir yerleşim yeridir. Eski Türkmen köylerindendir ve üzümleri ile ün salmıştır. Ayrıca Elyos Köyü'nde her yıl 15 Ağustos'ta keşkek ve hoşaf festivali yapılmaktadır., Keşkek ve hoşafın Osmanlı saray mutfağına, sarayda çalışan Elyos köylüleri tarafından sağlandığı söylenilmektedir.
Rota İçin Önemli Tüyolar (Yanında Götürülecekler, Riskler vb.) :
Rota kolaydır ancak yer yer dere geçişleri ve dere tabanı yürüyüşleri bulunmaktadır. Bu nedenle, suda yürümek için uygun ayakkabılar, bilekli botlar ve baton kullanılması gereklidir.
Karma Rota Görüşleri :
Alyos (Keşkek ve Hoşaf - Etli Keşkek)
Alyos'ta bağ bozumu zamanı herkes bir araya gelir ve bağlar birlikte toplanırmış. Bölgede ipek böcekçiliği yapılır, üretilen ürünler saray mutfağına kadar ulaşırmış. Sabah kahvaltılarında keşkek ve hoşaf sunulur, bu yemekler için saray mutfağında özel aşçılar görev yaparmış. Sur kentten saray mutfağına uzanan yol, baharatçılık ve ipek böcekçiliği ile şekillenmiş, susam üretimi de önemli bir yer tutarmış. At arabalarıyla Çüngüş'e gidilirmiş. İlginçtir ki, bölgenin muhtarı hiç at görmemiş.
Büyük Selçuklu döneminde bölgede yerleşim başlamış ve Yörük kültürünün bir parçası olan kara keçiler burada yaşamış. Osmanlı döneminde ise bölge korunmuş ve bazı zamanlarda vergi dahi alınmamış. Osmanlılar, bölgeyi 12 ay boyunca atlı sipahilerle korumuş. Bağ bozumu ise Çüngüş'te yapılırmış.
Koğarbaba Türbesi
Koğarbaba Türbesi, zirvede yer alır ve çevresi kımıl ve uğur böcekleriyle doludur. Türbeye araçla belirli bir mesafeye kadar ulaşılır ve burada dilek dilenirmiş. Ermeni ve Zaza toplulukları, bu bölgeyi karşılıklı olarak koruma altına almışlar. Alper Tunga'nın oğlu Kongra'nın burada yaşadığına inanılır. Halk arasında, Koğarbaba, Hazarbaba ve Karaoğlan'ın üç kardeş olduğu anlatılırmış. Dedeler bu hikâyeleri nesilden nesile aktarmış. At ve katırlarla Siverek'e kadar ulaşım sağlanır, düğünlere oynatıcılar götürülürmüş.
Ticaret ve Ulaşım
Handerede baharat ve ipek yolları bulunur, bölgede bir han varmış. Deri ticareti ve metal işlemeciliği önemli bir geçim kaynağı olmuş. Özellikle keçi derisi, bölgenin dağlık yapısından dolayı ön plana çıkmış. Bölge, zamanında zenginlerin yaşadığı bir yer olarak bilinse de günümüzde kalıntılarına pek rastlanmaz. Dabakhaneler Çüngüş'te yer alırmış ve nar, özellikle kabuğu için yetiştirilirmiş.
İpek böcekçiliği nedeniyle çözgü atölyeleri kurulmuş, dutluklar Malatya-Elazığ sınırında yer alırmış. Ancak 1. Dünya Savaşı, bölgeyi derinden etkilemiş. Alyos'tan 98 kişi Trablusgarp Savaşı'na katılmış, sadece 3 kişi geri dönebilmiş. Bir köy sakini, esir değişimiyle geri döndüğünde Türkçeyi unutmuş. Filistin'de uzun yıllar esir kalmış, köyde öldüğü sanılarak cenaze töreni düzenlenmiş. Ancak daha sonra sağ olduğu anlaşılmış. 16 yaşında esir düşen bir köylü, Arap bir zenginin hurma bahçesinde çalıştırılmış. Köyde 'İsmail Ağa Giller' lakabıyla bilinen aileler varmış.
Alyos İsminin Kökeni
"Alyos" kelimesi Rumca'da "güzel yer" anlamına gelir. İsim, Artuklular dönemine dayandırılır. 1946 yılında bir memur, Alyos isminin yabancı bir kelime olduğu gerekçesiyle değiştirilmesini istemiş. Bölgedeki bir dağa 'Mal Kaya' dendiği için köyün ismi 'Malkaya' olarak değiştirilmiş. Malkaya' ismi, "malların saklandığı yer" anlamına gelir. İsmet İnönü döneminde, mallara el konulmaması için bu bölgede saklanırmış. Ancak köyün adı, bu değişiklikten çok daha eski bir tarihe dayanır.
Genel Bilgiler :
Rotanın başlandığı Akbaşak Köyü, eski bir Ermeni köyüdür ve köydeki mimari dikkat çekmektedir. Köyün eski adı Kilise olduğu için burada bir kilisenin bulunduğundan bahsedilmektedir. Rota, baştan sona kadar doğal güzellikler sunmaktadır. Özellikle vadi içindeki patika ve çınar ağaçları, rotayı ayrıcalıklı kılmaktadır. Rotanın üzerinde bulunan Malkaya (Elyos) Köyü, tarihi açıdan önemli bir yerleşim yeridir ve eski Türkmen köylerindendir. Üzümleri ile ün salmıştır. Ayrıca Elyos Köyü’nde her yıl 15 Ağustos'ta keşkek ve hoşaf festivali düzenlenmektedir. Keşkek ve hoşafın Osmanlı saray mutfağına, sarayda çalışan Elyos köylüleri tarafından sağlandığı söylenilmektedir.
Rota Eğim Grafiği
Rota Google Earth Görüntüsü
EN ÇOK KEŞFEDİLEN ROTALAR
Çınar, Karacadağ Lav Rotası
Çınar, Zerzevan Kalesi – Çemereş Rotası
Çınar Gezi Rotası
Diyarbakır Merkez, Sur İçi – Sur Dışı – Hevsel Bahçeleri Rotası
Yenişehir, Tılham – Diyarbakir Merkez Rotası
