EL SANATLARI
Diyarbakır, farklı kültürlerin bir araya geldiği, zengin sanat birikimiyle Anadolu mozaiğini simgeleyen bir kültür şehridir. Kadim sanatların izleri surların motiflerinden mimariye, geleneksel el sanatlarından günlük yaşama kadar pek çok alanda görülmektedir. Şehirde bakırcılık, taş işlemeciliği, çömlekçilik, alçı ve cam süsleme, çinicilik, gümüşçülük, puşicilik, mindercilik, pamuklu kumaşlar, çini motifli eserler, kuyum işçiliği, ipekçilik, tespihçilik ve yöreye özgü puşi gibi ürünler gibi el sanatları geçmişten günümüze yaşatılmaktadır. Ayrıca hattatlık, tezhip, mücellitlik gibi sanat dalları da bu zengin mirası tamamlamaktadır.

BAKIRCILAR ÇARŞISI
Diyarbakır denildiğinde akla gelen önemli değerlerden biri de bakırdan yapılan mutfak eşyaları, süs eşyaları ve sunum kaplarıdır. Bakırcılar Çarşısı, bu ürünlerin satıldığı ve şehre turistik, ticari ve folklorik katkılar sağlayan bir yerdir. Tarihsel açıdan incelendiğinde, Çayönü çevresinde işlenmemiş bakıra tavlama yöntemi uygulanarak ve dövme tekniğiyle yapılan metal işçiliği, Diyarbakır’ı bu alanda önemli bir merkez haline getirmiştir.

BAHARATÇILARI
Gastronomi turizmi gelişmiş olan Diyarbakır’da, uğranılacak diğer bir nokta, eski şehir içinde yer alan baharatçı dükkanlarıdır. Acılı, aromalı her tür baharatın taze olarak bulunacağı bu dükkanlar, Diyarbakır kültüründe önemli bir yer tutmaktadır.
Diyarbakır’ın Gıda, Baharat ve Tıbbi Bitkileri saha çalışması kapsamında, Diyarbakır ilinde yetişen 100’e yakın bitkinin çeşitli amaçlarla kullanıldığı saptanmıştır. Yaklaşık 4.000 – 4.500 bitki türünün yetiştiği tahmin edilen Mezopotamya alt bölgesi, dünya üzerinde önemli gen merkezlerinden biridir. Bu bitkisel çeşitlilik, Mezopotamya alt bölgesinde mutfak kültürüne de önemli bir zenginlik kazandırmış durumdadır.
Diyarbakır ilinde ise kent mutfağında geleneksel olarak doğadan toplanan endemik bitkiler özgün bir yere sahiptir. Toplanan gıda bitkileri, semt ve ilçe pazarlarında, baharat ve tıbbi bitkiler ise aktar ve baharatçılarda satışa sunulmaktadır.
Diyarbakır ve ilçelerinde yapılan çalışmalar sonucunda, 100 kadar bitki türünün gıda, baharat ve tıbbi bitki olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. Bunlardan bazıları; kenger (kerenk), çiriş otu (gülik), akbaldır, hardal (gerdal), sığır dili (guriz), su tersi (tuzik), yarpuz (punk) gibi gıda olarak sıklıkla tüketilen bitkiler başında gelmektedir. Kekik (zahter), orkide türlerinin yumruları (salep), mahlep, acıyavşan (meryemhort), menengiç (kızvan) ve meyan kökü ise baharat veya içecek olarak yoğun tüketimi olan bitkilerdir. Bu bitkilerin bir kısmı aynı zamanda tıbbi özelliğe sahip ve ekonomik değeri bulunan bitkilerdir (DSTO,2020 Gastrodiyari).

PEYNİRCİLER PAZARI
Diyarbakır Peynirciler Pazarı, şehrin tarihi Sur ilçesinde, özellikle Suriçi bölgesinde yer alan ve yüzyıllardır yerel halkın süt ve süt ürünleri temin ettiği önemli bir ticaret merkezidir. Burada Diyarbakır’ın kendine has peynir çeşitleri başta olmak üzere birçok yöresel süt ürünü bulunur.
Peynirciler Pazarı, Diyarbakır’ın kadim ticaret yolları üzerinde bulunması sebebiyle tarih boyunca bölgenin süt ürünleri ticaretinde önemli bir yer tutmuştur. Osmanlı döneminden günümüze kadar gelen bu pazar, Diyarbakır’ın geleneksel mutfak kültürünün yaşatıldığı alanlardan biridir.
• Diyarbakır Örgü Peyniri: Yoğun kıvamı, tuzlu yapısı ve elastik dokusuyla bilinir.
• Otlu Peynir: İçerisindeki yöresel otlarla aromatik bir tat sunar.
• Kenger Sakızı Peyniri: Kenger sakızı ile yapılan ve kendine özgü aroması olan bir peynir çeşididir.
• Tulum Peyniri: Keçi sütünden yapılan, hafif ekşimsi ve yoğun aromalı bir peynirdir.
• Tereyağı ve Kaymak: Bölgedeki yaylalarda beslenen hayvanların sütünden elde edilen doğal tereyağı ve kaymak, pazardaki en çok rağbet gören ürünler arasındadır.

SİPAHİLER (AŞEFÇİLER) ÇARŞISI
Diyarbakır’ın Sur ilçesinde bulunan Sipahiler (Aşefçiler) Çarşısı, kentin en tanınmış çarşılarından biri olarak bilinir. Tarihi zenginliği ve yöresel kültürüyle bezenmiş bu çarşı, Diyarbakır’ın kültürel mirasını keşfetmek isteyenler için önemli bir durak noktasıdır. Burada, Türkiye’nin ipek böcekçiliğinin büyük bir kısmını karşılayan Diyarbakır’ın ünlü ipek kumaşlarına, %100 pamuklu puşilere ve yöresel kıyafetlere ulaşmak mümkündür. İpek böceği üretiminde ön sırada olan Diyarbakır’a has ipek kumaştan ürünler, ipek kilim ile diğer dokuma ürünler, hediyelik eşyaları bu çarşılarda bulmak mümkündür.
Aşef, sebze fidelerinin toprağını kabartmak, fidelerin çevresindeki yabani otları ve kurumuş yaprakları temizlemek işine denir. Aşef işini yapan kişiye ise Aşefçi denir. Hevsel Bahçeleri’nde aşef işini genellikle kadınlar yapmaktadır. Suriçi’ndeki çarşıya “Aşefçiler Çarşısı” denmesinin hikayesi ise şöyledir: Hevsel Bahçeleri’nde aşefçi olarak çalışan kadınlar, akşam saatlerinde topladıkları otları bu çarşıya getirirlerdi. Kaliteli olanlar, bahçe sahibinin anlaşmalı olduğu sebzecilere verilirdi. Kalitesiz olanlar, yani çürük ve ezik olanlar ise aşefçi kadınlara kalırdı. Onlar da, adı “Aşefçiler Çarşısı”na çıkan çarşının kaldırımında bu ürünleri satarak nafakalarını çıkarırlardı. Bugünlerde, sebze ve meyveden çok manifaturacılar, çeyizlik eşya satıcıları, terziler, kasaplar gibi işyerlerinin olduğu bir çarşı haline gelmiştir.

TARİHİ YANIK ÇARŞI
Diyarbakır Sur merkezde bulunan tarihi çarşıda her türlü turistik, hediyelik eşya bulmak mümkündür. Tarihi Yanık Çarşı’nın geçmişi, 1895 yılında meydana gelen büyük bir yangınla şekillenmiştir. Bu yangın sonrasında çarşı, halk arasında “Çarşîya Şewitî” yani “yanık çarşı” olarak anılmaya başlamıştır. Günümüzde, Tarihi Yanık Çarşı hâlâ ayakta ve varlığını sürdürmeye devam etmektedir. Çarşı, eski günlerindeki canlılığını korumaya çalışsa da, zamanla bazı mesleklerin kaybolmasıyla değişime uğramıştır.

KUYUMCULAR ÇARŞISI
Ulu Cami’nin tam karşısında bulunan Hasanpaşa Hanı’nın doğusunda kuyumcular çarşısına açılan bir kapısı bulunmaktadır. Günümüzde halen kullanılan kuyumcular çarşısı, her türlü zinet eşyasının satıldığı bir çarşıdır. Diyarbakır’ın önemli el sanatlarından biri olan altın kuyum işçiliğine ait nalın, takunya, ziynet, gülabdan, ayna, gerdanlık, hasır bilezik ve diğer el işçiliği ürünlerini bu çarşıda bulmak mümkündür.