EL SANATLARI

Klasik Türk müziği ve halk müziği örneklerinin görüldüğü Diyarbakır, aynı zamanda Dengbej geleneğine de ev sahipliği yapmaktadır.

Deng (ses) ve bej (söyleyen) kelimelerinden türeyen dengbej, ses ve söz ustalarına verilen bir unvandır. Dengbejler, kılam adı verilen eserleriyle öyküleri, kahramanlıkları, aşkı, sevdaları ve dini temaları yalın bir şekilde ya da bazen müzik eşliğinde anlatarak bu hikâyeleri yüceltmişlerdir. Dengbejler, güçlü bir sese ve hafızaya sahip olmanın yanı sıra sıkça seyahat etmeleri ve gezginlikleriyle de tanınmaktadır.

Dengbejlik eserleri içeriklerine göre çeşitli türlere ayrılmaktadır.

Bu türler arasında “destan” (epik), “lawik/aşk” (aşk hikâyeleri), “şer/kahramanlık” (kahramanlık destanları), “dilok/güzellik”, “lawij/dinî” (dini temalar), “heyranok/sevgi, doğa” (sevgi ve doğa), “bêlîte/coşku” (coşkulu anlatımlar), “zêmar/ağıt, mersiye” (ağıtlar), “payizok/hasret” (özlem) gibi başlıklar yer almaktadır.

Ünlü dengbejler arasında Karepete Xaço, Şakıro, Evdale Zeyneke, Meryem Xan, Ayşe Şan, Mirade Kine, Salehe Beynati (Diyarbakırlı), Reso, Xawis Ağa, Zahıro ve Seyithan Boyacı (Diyarbakırlı) gibi isimler bulunmaktadır.

Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi tarafından, Sur ilçesindeki tarihi bir konakta açılan Dengbej Evi, hem bu sanat geleneğini yaşatan dengbejlerin hem de bu müziğe ilgi duyan kişilerin bir araya geldiği önemli bir merkez haline gelmiştir.

Yerli ve yabancı turistler için gezi rotalarında önemli bir durak olan Dengbej Evi, haftanın belirli gün ve saatlerinde icra edilen kılamlarla ziyaretçilerini ağırlamaktadır. Bu performanslar, gerek meraklılar gerekse müdavimler tarafından heyecan ve ilgiyle takip edilmektedir.

Diyarbakır “Dengbej Evi”nde seslendirdikleri kılamlarla binlerce yıllık geleneği yaşatan 13 dengbej, geçtiğimiz yıllarda “kültürel miras taşıyıcısı” olarak kabul edilmiştir. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın desteğiyle resmi bir statü kazanmış ve kendilerine sanatçı kartı verilmiştir. Dengbejler, somut olmayan kültürel mirasın önemli temsilcileri olarak tanınmaktadır.