Elyesa Peygamber Kimdir?

Elyesa, İslam ve Yahudilik inançlarında önemli bir peygamberdir. Kur’an’da adı geçen peygamberlerden olup, İlyas Peygamber’den sonra gelmektedir.

Eski Ahit’te “Elişa” olarak anılan Elyesa’nın türbesi hakkında farklı rivayetler bulunmaktadır. Mezarı ve türbesinin, Zülkifl Peygamber ile birlikte Diyarbakır’ın Eğil ilçesinde olduğu belirtilirken, bazı kaynaklara göre ise Eyyub Peygamber’i ziyaret etmek için giderken vefat ettiği ve Şanlıurfa’da, Eyyub Türbesi’nin güneybatısında, bir köyün yakınındaki makamda bulunduğu söylenmektedir. Bu makam, asırlardır ziyaret edilen kutsal bir mekândır.

Elyesa Peygamber Türbesi

Nebi Elyesa Türbesi, Diyarbakır’ın Eğil ilçesinin kuzeydoğusunda, Tekke Mahallesi’nde yer almaktadır. Bölgedeki Nebi Elyesa’nın peygamber olduğu ve kabrinin de Eğil’de bulunduğu bilgisi, 1316/1898, 1321/1903, 1323/1905 tarihli Diyarbakır Salnamelerinde yer almaktadır.

Tarihi ve Yapısal Özellikler

Türbe, ilk yapısı itibariyle içten kare, dıştan piramidal külah ile örtülüydü. Yapımında kesme taş malzeme kullanılmıştır. İlk yapı, zamanla yerel inanç ve tarihî öneme sahip bir mekân olarak ziyaretçileri cezbetmiştir. Ancak günümüzde bu yapının bulunduğu alan, Dicle Barajı’nın gölü altında kalmıştır.

Yeni Türbe İnşası

1995 yılında, Diyarbakır Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından Nebi Harun Tepesi’nde, Hz. Elyesa için yeni bir türbe inşa edilmiştir. Bu yeni türbe, eski yapının tarihî mirasını yaşatmak amacıyla yapılmıştır ve bölgedeki dini ve kültürel önemi sürdürmeyi amaçlamaktadır.

Elyesa‘ İsmi ve Kaynaklardaki Yeri

Elyesa‘ isminin kökeni ve telaffuzu hakkında farklı görüşler öne sürülmüştür. Bazı müfessirler, kelimenin “Yesa‘” veya “Leysa‘” kökünden geldiğini, başındaki “El” ekinin ise belirlilik ifade eden bir takı olduğunu belirtmişlerdir. Yaygın kullanım şekli Elyesa‘ olmakla birlikte, bazı kaynaklarda Elleysa‘ şeklinde de geçtiği görülmektedir (bk. Kurtubî, VII, 32-33).

Kur’ân-ı Kerîm’de Elyesa‘, En‘âm Suresi 86. ayet ve Sâd Suresi 48. ayette anılmaktadır. Bunun dışında, İslâmî kaynaklarda nesebi hakkında bazı bilgiler verilmekle birlikte, hayatına dair ayrıntılı bilgi bulunmamaktadır. Elyesa‘ın, Ahd-i Atîk’te Elişa adıyla anılan peygamber olduğu kabul edilmektedir. İbrânîce’de “Tanrı benim kurtuluşumdur” anlamına gelen bu isim, Grekçe ve Latince’de farklı biçimlerde kullanılmıştır.

Ahd-i Atîk’e göre Elyesa‘, milattan önce VIII. yüzyılda yaşamış ve İsrail Krallığı’nda Şafat’ın oğlu olarak dünyaya gelmiştir. Peygamber İlya (İlyâs) tarafından halef olarak seçilmiş ve ona hizmet etmiştir. İlya, göğe yükselmeden önce Elyesa‘a ruhundan iki pay verileceğini söylemiş, ardından ateşten bir araba ve atların gelmesiyle semaya yükselmiştir. Elyesa‘ da onun cübbesiyle Erden Nehri’ni geçerek peygamberlik görevine başlamıştır (II. Krallar, 2/1-18).

Peygamberliği boyunca Elyesa‘ çeşitli mucizeler göstermiştir. Erîhâ’daki suyun elverişsiz olması üzerine içine tuz atarak suyu içilebilir hale getirmiş (II. Krallar, 2/19-22), Beyt-El yolunda kendisiyle alay eden çocuklara lanet etmiş, bunun üzerine ormandan çıkan ayılar çocuklardan kırk ikisini parçalamıştır (II. Krallar, 2/23-25). Fakir bir kadının az miktardaki zeytinyağını çoğaltarak onun borçlarını ödemesine vesile olmuş (II. Krallar, 4/1-7), çocuğu olmayan bir kadının doğum yapmasını sağlamış ve daha sonra ölen çocuğunu diriltmiştir (II. Krallar, 4/8-37). Ayrıca, zehirli bir yemeğin zararını ortadan kaldırmış ve az bir miktardaki yiyecekle birçok insanı doyurmuştur (II. Krallar, 4/38-44).

Bunların yanı sıra, cüzzamlı bir hastayı iyileştirmiş (II. Krallar, 5/8-14), suya düşen bir baltayı tekrar yüzeye çıkarmış (II. Krallar, 6/1-7) ve İsrail Kralı’na düşmanlarının planlarını bildirmiştir (II. Krallar, 6/8-12). Suriye ordusunun Samiriye’yi kuşatması sonucu yaşanan kıtlık onun müdahalesiyle sona ermiş (II. Krallar, 6/24-7/20), Suriye Kralı’na ölümünü haber vermiştir (II. Krallar, 8/7-15). İsrail Kralı Ahab ve ailesinin sonunu önceden bildirmiş, Suriyelilere karşı kazanılacak zaferleri de önceden haber vermiştir (II. Krallar, 9/1-10/36; 13/14-19).

Elyesa‘, İsrail Kralı Yoaş döneminde hastalanmış ve vefat etmiştir (II. Krallar, 13/14, 20). Kaynaklarda, ölümünden sonra kemiklerine dokunan bir adamın tekrar hayata döndüğü de anlatılmaktadır (II. Krallar, 13/21).

Bu bilgiler https://islamansiklopedisi.org.tr/elyesa internet sitesinden alıntıdır. Yazıya linkten ulaşabilirsiniz.