Sürk, çökeleğin pul biber, kekik ve çeşitli baharatlarla yoğrulup koni ya da top biçiminde şekillendirildikten sonra kurutulmasıyla yapılan, Hatay mutfağına özgü baharatlı bir peynirdir. Kahvaltıda, mezelerde ve zeytinyağlı salatalarda kullanılır.
Sürk Nedir?
Sürk, yayık ayranından elde edilen çökeleği uzun süre saklamanın geleneksel bir yoludur. Baharatla yoğrulan çökelek elle sıkıştırılarak şekil verilir, gölgede kurutulur ve kavanozlarda saklanır. Bazı evlerde sürk, yüzeyinde kontrollü bir küf oluşana kadar bekletilerek daha keskin ve olgun bir tada kavuşturulur; bu çeşit küflü sürk adıyla bilinir. Taze sürk ise daha yumuşak, hafif ekşimsi ve baharat ağırlıklıdır. Benzer baharatlı çökelek peynirleri Doğu Akdeniz'in farklı mutfaklarında da görülür, ancak Türkiye'de sürk en çok Hatay ile anılır.
Sürk Nasıl Yenir?
Sürk en çok sürk salatası olarak yenir: Ufalanan sürkün üzerine ince doğranmış domates, soğan, maydanoz ve sivri biber eklenir, bolca zeytinyağı gezdirilir. Kahvaltı sofralarında zeytin, nar ekşisi ve sıcak ekmekle birlikte sunulur. Mezelerde, kahvaltılık dürümlerde ve hamur işlerinin iç harcında da kullanılabilir. Baharatlı ve tuzlu olduğu için az miktarı bile tabağa güçlü bir lezzet katar.
Sürk Kaç Kalori?
| Ürün | Porsiyon | Kalori (yaklaşık) |
|---|---|---|
| Sürk | 50 g | 110 kcal |
| Zeytinyağlı sürk salatası | 1 porsiyon | 230 kcal |
Sürk, çökelekten yapıldığı için yağı düşük, proteini yüksek bir peynirdir; salatanın kalorisini asıl zeytinyağı belirler.
Sürk Nerede Bulunur?
Sürk en kolay Hatay'daki kahvaltı salonlarında, meze sunan restoranlarda, şarküterilerde ve yöresel ürün satan dükkânlarda bulunur. TrendLis'te Hatay İskenderun'daki Petek Pastanesi, sürkü menüsünde satan mekânlardan biri. Kömbe, şöbiyet ve kaytaz böreği gibi Hatay lezzetlerini de sunan pastane, yöresel ürünleri bir arada almak isteyenler için uygun bir adres.
Sürk Hakkında Merak Edilenler
Sürk serin ve kuru bir yerde ya da zeytinyağı içinde saklanabilir. Küflü sürkün yüzeyindeki küf, yenmeden önce sıyrılarak temizlenir. Sürkün tadı kullanılan baharata göre değişir; bazı yörelerde zahter, kimyon ya da isot da eklenir.
Sürk yapımı Hatay'da çoğunlukla yaz sonunda, çökeleğin bol olduğu dönemde yapılır ve kış boyunca tüketilir. Evlerde hazırlanan sürkün baharat oranı ailenin damak zevkine göre değişir; bazıları daha acı, bazıları daha kekikli sürk yapar. Pazarlarda farklı köylerden gelen sürkleri karşılaştırarak almak mümkündür.
Hatay kahvaltısında sürk; zeytin, zahter, biber salçası, cevizli biber ezmesi ve taze tandır ekmeğiyle birlikte sunulur. Sürk salatası rakı sofrasında da sevilen bir mezedir. Sürkü yeni deneyecekler için küflü olmayan taze sürk daha yumuşak bir başlangıç sağlar.
Sürk, Hatay mutfağında çökelekten yapılan tek ürün değildir; çökelek pek çok börek ve hamur işinin iç harcında da kullanılır. Ancak sürk, baharatı ve kurutma yöntemiyle çökeleğe kalıcı ve yoğun bir lezzet kazandırır. Bu yönüyle Hatay'ın zengin kahvaltı ve meze kültürünün simge ürünlerinden biri sayılır.