Pazı, iri ve parlak yaprakları ile etli saplarıyla bilinen, pancarla aynı aileden gelen yeşil yapraklı bir sebzedir. Türk mutfağında başta Karadeniz ve Ege olmak üzere pek çok yörede sarmadan kavurmaya, çorbadan böreğe kadar çok sayıda yemekte kullanılır.
Pazı Nedir?
Pazı, ıspanağa benzeyen ama ondan daha büyük yapraklara ve daha kalın saplara sahip bir sebzedir. Yaprakları yeşil, sapları ise beyaz, sarı ya da kırmızı renkte olabilir. Lif, A ve K vitamini, magnezyum ve demir açısından zengindir. Yaprakları sarmalık olarak kullanılırken sapları ayrıca doğranıp yemeklere eklenir. Karadeniz'de bahçelerde yaygın olarak yetiştirilir ve köy mutfağının temel yeşilliklerinden biridir.
Pazı ile Yapılan Yemekler
Pazı sarması, haşlanmış pazı yapraklarına pirinçli ya da kıymalı iç sarılarak yapılır; Karadeniz'de mısır unu ya da bulgur eklenen çeşitleri de vardır. Pazı kavurması, doğranan pazının soğan ve tereyağıyla kavrulmasıyla hazırlanır; üzerine yumurta kırılan çeşitleri de sevilir. Ayrıca pazı çorbası, zeytinyağlı pazı ve pazılı börek yaygın tariflerdir. Ege'de pazı, zeytinyağlı ot yemeklerinin önemli bir parçasıdır.
Pazı Kaç Kalori?
| Ürün | Porsiyon | Kalori (yaklaşık) |
|---|---|---|
| Zeytinyağlı pazı kavurması | 1 porsiyon (200 g) | 160 kcal |
| Pirinçli pazı sarması | 1 porsiyon (8 adet) | 280 kcal |
| Çiğ pazı | 100 g | 20 kcal |
Karadeniz Mutfağında Pazı
Karadeniz mutfağı yeşilliklerle zengin bir mutfaktır; kara lahana, ısırgan, kaldirik ve pazı bu mutfağın temel malzemeleri arasında yer alır. Pazı, Karadeniz evlerinde hem bahçelerde yetiştirilir hem de pazarlarda bol bulunur. Mısır unu ve bulgurla pişirilen pazı yemekleri, sarmalar ve çorbalar bölgenin günlük sofrasının bir parçasıdır. Rize ve Artvin çevresinde pazı sarmasının etli ve etsiz çeşitleri yaygındır.
Esnaf lokantalarında pazı genellikle mevsiminde menüye girer. Kavurma ya da sarma olarak sunulan pazı yemekleri yoğurtla birlikte servis edildiğinde daha dengeli bir tat verir. Pazının hafif topraksı ve tuzlu tadı, sarımsaklı yoğurtla güzel bir uyum yakalar. Ayrıca pazı ile yapılan börek ve gözlemeler de kahvaltı ve çay saatlerinde sıkça tercih edilir. Vejetaryen bir öğün arayanlar için zeytinyağlı pazı yemekleri hafif ve besleyici bir seçenek sunar.
Pazı Nerede Yenir?
Pazı yemekleri en çok Karadeniz mutfağı sunan lokantalarda, ev yemekleri yapan esnaf lokantalarında ve Ege usulü zeytinyağlıların bulunduğu mekânlarda yenir. TrendLis'te İstanbul Beyoğlu'ndaki Karadeniz esnaf lokantası Hayvore, pazıyı menüsünde sunan adres olarak listeleniyor.
Pazı Hakkında Merak Edilenler
Pazının sapları yapraklarından daha geç piştiği için yemeğe önce saplar eklenir. Sarmalık yapraklar kaynar suda kısa süre haşlanarak yumuşatılır. Pazı ıspanak yerine birçok tarifte rahatlıkla kullanılabilir.
Pazı Nasıl Seçilir ve Saklanır?
Pazı alırken yaprakların parlak, canlı yeşil ve diri olmasına, sapların ise kırılgan ve sert durmasına dikkat etmek gerekir. Sararmış, solmuş ya da üzerinde lekeler olan yapraklar tazeliğini kaybetmiştir. Sarma yapılacaksa geniş ve yırtıksız yapraklar, kavurma ya da çorba için ise daha küçük ve körpe yapraklar tercih edilebilir.
- Pazı yıkanmadan, kâğıt havluya sarılıp delikli bir poşet içinde buzdolabının sebzeliğinde 3-4 gün saklanabilir.
- Uzun süre saklamak için yapraklar kısa süre haşlanıp suyu süzüldükten sonra dondurulabilir.
- Saplar yapraklardan ayrılıp ayrı saklanırsa daha uzun süre diri kalır.
Pazı Mevsimi Ne Zaman?
Pazı serin havayı seven bir sebzedir. Türkiye'de en çok sonbahar, kış ve ilkbahar aylarında pazarlarda bol bulunur; ılıman iklimli bölgelerde yılın büyük bölümünde yetiştirilebilir. Yaz sıcaklarında yapraklar sertleşip acılaşabildiği için pazı yemekleri en lezzetli hâlini serin mevsimlerde alır. Esnaf lokantalarında da pazı yemekleri genellikle bu dönemlerde menüye girer.
Pazı Fiyatı ve Mekân
TrendLis'teki menülere göre pazı yemeği şu an İstanbul Beyoğlu'ndaki Karadeniz esnaf lokantası Hayvore'de 350 TL fiyatla listeleniyor. Fiyatlar mekânların menülerinden hesaplanır ve zamanla değişebilir. Pazı gibi mevsimlik yemekler lokantalarda her gün bulunmayabilir; gitmeden önce günün menüsünü sormak faydalıdır. Karadeniz mutfağının diğer yeşillik yemeklerini merak edenler ve tencere yemekleri sunan mekânları arayanlar için ev yemekleri sayfası daha fazla öneri sunar.
Pazı yemeklerinde sapları atmamak gerekir. Yapraklardan daha geç piştikleri için ince doğranıp yemeğe önce eklenen saplar, kavurmalara ve çorbalara hoş bir doku katar. Sarma yapılırken artan saplar da ayrı bir zeytinyağlı ya da omlet için kullanılabilir. Böylece sebzenin tamamı değerlendirilmiş olur ve mutfakta israf da azalır.