Fesenjan, öğütülmüş ceviz ve nar ekşisinden hazırlanan koyu, tatlı ekşi bir sosta tavuk ya da ördek etinin ağır ateşte pişirilmesiyle yapılan bir İran yahnisidir. İran mutfağının en tanınmış "horeş" yani sulu yemeklerinden biridir ve safranlı pilavla servis edilir.
Fesenjan Nedir?
Fesenjan, İran mutfağında özel günlerin ve kış sofralarının yemeği olarak bilinir. Cevizin uzun süre pişmesiyle sos koyulaşır, yağını salar ve kahverengiye yakın koyu bir renk alır. Nar ekşisi yemeğe ekşilik, bazı tariflerde eklenen şeker ise denge verir. Kuzey İran'ın Gilan bölgesinde daha ekşi, diğer bölgelerde daha tatlı yorumları yapılır. Tavuk en yaygın kullanılan ettir; ördek ve köfte ile yapılan çeşitleri de vardır.
Fesenjan Nasıl Yapılır?
Ceviz içi kuru tavada hafifçe kavrulur ve ince öğütülür. Bir tencerede soğan yağda kavrulur, tavuk parçaları eklenip mühürlenir. Öğütülmüş ceviz su ile karıştırılıp tencereye eklenir ve ağır ateşte, cevizin yağı yüzeye çıkana kadar uzun süre pişirilir. Ardından nar ekşisi, tuz ve isteğe göre biraz şeker ilave edilir; sos koyulaşana kadar pişirmeye devam edilir. Üzerine nar taneleri serpilerek safranlı beyaz pilavla servis edilir.
Fesenjan Kaç Kalori?
| Ürün | Porsiyon | Kalori (yaklaşık) |
|---|---|---|
| Tavuklu fesenjan | 1 porsiyon (yaklaşık 300 g) | 600 kcal |
| Fesenjan ve safranlı pilav | 1 porsiyon | 900 kcal |
Cevizin yüksek yağ içeriği nedeniyle fesenjan enerjisi yüksek ama besleyici bir yemektir.
Fesenjan Nerede Yenir?
Türkiye'de fesenjan İran mutfağı restoranlarında bulunur. TrendLis'te İstanbul Beyoğlu'ndaki Reyhun İran Restoranı, fesenjanı ghorme sabzi ve patates gheyme gibi diğer İran yahnileriyle birlikte menüsünde sunar. Yanında Zereshk Polo ya da safranlı İran pilavı sipariş etmek bu yemeğin klasik eşleşmesidir.
Fesenjan Hakkında Merak Edilenler
Fesenjanın lezzeti sabır ister; cevizin iyice pişip yağını salması yemeğin kıvamını ve rengini belirler. Türk mutfağındaki cevizli ve nar ekşili muhammaraya benzer tatlar taşıdığı için Türk damağına da yabancı gelmez. Tatlı ekşi dengesi restorandan restorana değişir.
İran mutfağında horeş adı verilen sulu yemekler, genellikle beyaz pilavın yanında ya da üzerinde servis edilir ve sofranın temelini oluşturur. Fesenjanın yanı sıra taze otlu ghorme sabzi ve sarı bezelyeyle yapılan gheyme bu yemeklerin en bilinenleridir. Fesenjanın kökeninin oldukça eski olduğu ve İran'ın kuzeyindeki ceviz ve nar yetiştiriciliğiyle ilişkili olduğu düşünülür. Yemek pişerken mutfağa yayılan kavrulmuş ceviz kokusu, İran evlerinde kış akşamlarının simgesi olarak anılır. Fesenjan bir gün dinlendikten sonra daha lezzetli hale gelir; bu nedenle evlerde genellikle bir gün önceden hazırlanır. Türk damağı için tanıdık olan ceviz ve nar ekşisi birleşimi, fesenjanı İran mutfağına giriş için iyi bir seçenek yapar. Tatlı ekşi tadı sevenler, yemeğin yanına yoğurtlu bir meze ekleyerek dengeyi tamamlayabilir.
Ördekli fesenjan, tavukluya göre daha yağlı ve yoğun bir lezzet sunar.
Fesenjan mı Fesencan mı? İsmi ve Okunuşu
Yemeğin adı Farsça yazılışından dolayı Türkçede farklı biçimlerde karşımıza çıkar: fesenjan, fesencan ya da fesenjoon. Farsçada okunuşu "fesencan"a yakındır. Menülerde hangi yazımla geçerse geçsin, kastedilen yemek ceviz ve nar ekşisiyle pişen aynı İran yahnisidir. Bazı İran restoranlarında yemek "horeş-e fesenjan" adıyla da yer alır; "horeş", İran mutfağında pilavla yenen sulu yemeklere verilen genel addır.
Fesenjan tavuk ya da ördek dışında farklı şekillerde de hazırlanabilir. Bazı ailelerde küçük kıyma köfteleriyle, bazılarında ise et yerine közlenmiş patlıcan ya da balkabağıyla pişirilen etsiz versiyonları yapılır. Etsiz fesenjan, cevizin yoğun lezzeti sayesinde yine doyurucu bir yemek olarak kabul edilir.
İran Mutfağında Fesenjan Dışındaki Horeşler
Fesenjanı sevenlerin İran restoranlarında deneyebileceği diğer klasik horeşler şunlardır:
- Gormeh sabzi: Bol yeşillik, kuru limon, kırmızı fasulye ve etle pişen, İran'ın en sevilen yemeklerinden biri
- Gheymeh: Sarı bezelye (lape), et ve kuru limonla yapılan, üzeri patates kızartmasıyla süslenen yahni
- Bademjan: Patlıcan ve domatesle pişen etli yemek
Bu yemeklerin hepsi genellikle safranlı İran pilavı (çelov) ve dibi kızarmış pilav tahdig ile servis edilir.
Fesenjan İlk Kez Yiyecekler İçin
Fesenjanın tadı tatlı ile ekşi arasında dengededir; nar ekşisinin keskinliği ve cevizin yağlı, hafif acımsı tadı bir aradadır. İlk kez deneyecekler için pilavla birlikte, küçük porsiyonla başlamak iyi bir fikirdir. TrendLis'te fesenjan için İstanbul Beyoğlu'ndaki Reyhun İran Restoranı listeleniyor. Farklı mutfakları keşfetmek istersen dünya mutfağı rehberine de göz atabilirsin.
Fesenjanın pişirilmesi uzun sürdüğü için bazı İran restoranlarında her gün değil, belirli günlerde menüye girer. Gitmeden önce mekânı arayıp o gün fesenjan olup olmadığını sormak boşa gitmeyi önler. Yemek büyük ve doyurucu bir porsiyon olarak gelir; pilavla birlikte paylaşmak da mümkündür.