Salep, yabani orkide türlerinin yumrularından elde edilen salep tozunun süt ve şekerle pişirilmesiyle hazırlanan, üzerine tarçın serpilerek sıcak içilen koyu kıvamlı bir kış içeceğidir. Osmanlı döneminden bu yana İstanbul'un ve Anadolu'nun soğuk havalardaki vazgeçilmezidir.
Salep Nedir?
Salep tozu, toprak altındaki orkide yumrularının haşlanıp kurutulması ve öğütülmesiyle elde edilir. Bu toz süte kıvam veren doğal bir bağlayıcıdır. Gerçek salep tozu az miktarda üretildiği ve yabani orkidelerin korunması gerektiği için oldukça değerlidir. Kahramanmaraş, salep üretimi ve salepli dondurmasıyla bilinen şehirlerin başında gelir. Piyasadaki hazır salep karışımlarının çoğu ise nişasta ve aroma ağırlıklıdır.
Salep Nasıl Yapılır?
Soğuk süte salep tozu ve şeker eklenir, topaklanmaması için sürekli karıştırılarak kısık ateşte pişirilir. Karışım koyulaşıp kaynamaya başladığında birkaç dakika daha karıştırılarak kıvamı oturtulur. Fincanlara ya da kupalara dökülen salebin üzerine tarçın serpilir; isteğe göre dövülmüş fındık, ceviz ya da Antep fıstığı eklenir.
Salep Kaç Kalori?
| Ürün | Porsiyon | Kalori (yaklaşık) |
|---|---|---|
| Sütlü salep | 1 kupa (200 ml) | 180 kcal |
| Fındıklı salep | 1 kupa (200 ml) | 230 kcal |
Salep Nerede İçilir?
Salep kış aylarında kafelerde, pastanelerde, muhallebicilerde ve vapur büfelerinde bulunur. TrendLis'te Antalya'daki köklü 7 Mehmet, salebi sıcak içecekler arasında sunan adreslerdendir. İstanbul'da ise özellikle Boğaz kıyısındaki kafeler ve vapurlar salep içmek için sevilen yerlerdir.
Salep Hakkında Merak Edilenler
Salep geleneksel olarak boğaz ağrısı ve üşütmeye iyi geldiği düşünülen, insanı ısıtan bir içecektir. Kıvamı koyu olduğu için yavaş yavaş, sıcak içilir. Salep tozu dondurmaya da katılır; Maraş dondurmasının uzayan dokusunu veren malzemelerden biri salep tozudur. Şeker ve süt içerdiğinden kalorisi diğer sıcak içeceklere göre daha yüksektir.
Salep, Osmanlı döneminde İstanbul sokaklarında seyyar satıcılar tarafından bakır güğümlerle satılan bir içecekti. Soğuk kış sabahlarında salep satıcılarının sesleri şehrin alışılmış seslerinden biriydi. Bu gelenek bugün de kısmen sürmektedir; özellikle vapurlarda, iskelelerde ve sahil kafelerinde salep kış aylarının en çok tercih edilen sıcak içeceklerindendir. Ayrıca Avrupa'ya da Osmanlı döneminde ulaşmış ve uzun süre İngiltere'de sıcak bir içecek olarak tüketilmiştir.
Gerçek salep tozunun elde edildiği orkide türleri koruma altındadır ve doğadan toplanması kısıtlanmıştır. Bu nedenle gerçek salep tozu pahalıdır ve piyasadaki hazır karışımların çoğu nişasta ve aromayla zenginleştirilmiştir. Kaliteli bir salebin kıvamı koyu ve hafif uzayan bir yapıda olur. Salep yaparken sütün dibinin tutmaması için kısık ateşte sürekli karıştırmak gerekir. Tarçın salebin en klasik eşlikçisidir; bazı mekânlar zencefil ya da hindistancevizi ekleyerek farklı yorumlar da sunar.
Salep, kış aylarında sıcak çikolata ya da çaya alternatif olarak tercih edilir. Kıvamı koyu olduğu için tek başına bile doyurucu bir içecektir. Soğuk bir günde yürüyüş sonrası bir fincan salep, Türkiye'nin kış kültürünün en tanıdık keyiflerinden biridir.