Kuzu uykuluk, kuzunun boyun ve göğüs bölgesinde bulunan timüs bezine verilen addır. Yumuşak, kremamsı dokusu ve hafif tadıyla sakatatların en değerlilerinden sayılır; ızgarada, tavada ya da sote olarak pişirilir.
Kuzu Uykuluk Nedir?
Timüs bezi genç hayvanlarda büyük olur ve hayvan yaşlandıkça küçülür; bu yüzden uykuluk en çok kuzu ve dana gibi genç hayvanlardan elde edilir. Bir hayvandan çok az çıkması uykuluğu hem nadir hem de pahalı bir lezzet yapar. Fransız mutfağında ris de veau adıyla bilinen dana uykuluğu, dünya mutfaklarında da özel bir yer tutar. Türkiye'de ise kasap ve ocakbaşı kültürünün iyi bilinen ama az bulunan lezzetlerindendir.
Kuzu Uykuluk Nasıl Pişirilir?
Uykuluk önce soğuk suda bekletilir, ardından kısa süre haşlanıp üzerindeki zar temizlenir. Izgarada pişirileceği zaman şişe dizilip kömür ateşinde dışı hafif çıtırlaşana kadar çevrilir. Tavada ise unlanıp tereyağında kızartılır ya da sebzelerle sote edilir. Tuz, karabiber ve kekik gibi sade baharatlar, uykuluğun kendi tadını ön plana çıkarır.
Kuzu Uykuluk Kaç Kalori?
| Ürün | Porsiyon | Kalori (yaklaşık) |
|---|---|---|
| Izgara kuzu uykuluk | 1 porsiyon (150 g) | 320 kcal |
| Tereyağında uykuluk | 1 porsiyon (150 g) | 400 kcal |
Kuzu Uykuluk Nerede Yenir?
Kuzu uykuluk ocakbaşlarında, kasap restoranlarında ve sakatat yemeklerini öne çıkaran modern Türk mutfağı restoranlarında bulunur. TrendLis'te İstanbul Beşiktaş'taki Alaf, kuzu uykuluğu menüsünde sunan modern Türk mutfağı adreslerindendir. Bulunması zor bir ürün olduğundan mekâna önceden sormak faydalı olabilir.
Kuzu Uykuluk Hakkında Merak Edilenler
Uykuluk, adına rağmen beyinle ya da uykuyla ilgili değildir; timüs bezidir. İyi pişirilmiş uykuluğun dışı hafif kızarık, içi ise yumuşak ve sulu olur. Sakatat sevmeyenlerin bile hafif tadı nedeniyle beğendiği bir lezzettir. Limon ve sumaklı soğan salatasıyla iyi gider.
Kuzu uykuluk, özellikle Güneydoğu ve Doğu Anadolu'nun ocakbaşı kültüründe bilinen bir lezzettir. Kasap restoranlarında, ciğer ve böbrek gibi sakatatlarla birlikte şişte pişirilir. İstanbul'da ise son yıllarda modern Türk mutfağı restoranlarının menülerinde, unutulmaya yüz tutmuş sakatatları yeniden değerlendiren tabaklar arasında yer almaya başlamıştır. Bu restoranlar uykuluğu farklı soslar ve garnitürlerle sunarak geleneksel bir lezzete yeni bir yorum getirir.
Uykuluğun dokusu ciğer ve böbrekten oldukça farklıdır; daha yumuşak, kremsi ve hafif tatlıdır. Bu yüzden sakatat yemeyi pek sevmeyenler için iyi bir başlangıç olabilir. Pişirme sırasında fazla tutulmaması önemlidir; aşırı pişen uykuluk kuruyabilir. Satın alırken uykuluğun taze, açık renkli ve kokusuz olmasına dikkat edilmelidir. Az bulunan ve emek isteyen bir ürün olduğundan menülerde genellikle diğer et yemeklerine göre daha yüksek fiyatla yer alır.
Uykuluk, ocakbaşlarında genellikle ciğer, yürek ve böbrekle birlikte karışık sakatat tabağında da yer alır. İlk kez denemek isteyenler için karışık tabak, farklı sakatatların lezzetini karşılaştırmak açısından iyi bir başlangıçtır.
Uykuluk Fiyatı Neden Yüksek?
Kuzu uykuluk, kasaplarda ve ocakbaşlarında en pahalı sakatatlar arasında yer alır. Bunun temel nedeni, bir hayvandan elde edilen miktarın çok az olmasıdır; timüs bezi hayvan büyüdükçe küçüldüğü için yalnızca genç kuzulardan anlamlı miktarda uykuluk çıkar. Ayrıca kısa raf ömrü ve temizleme işçiliği de fiyatı yukarı çeker. Uykuluk fiyatı bölgeye, mevsime ve kasabın tedarikine göre değiştiği için güncel fiyatı satış noktasından öğrenmek en doğrusudur. Kurban Bayramı döneminde ve kuzu mevsimi olan ilkbaharda bulmak daha kolaydır.
Uykuluk kasaplarda genellikle kilogram üzerinden, ocakbaşı ve et lokantalarında ise porsiyon olarak satılır. Her gün bulunmayan bir ürün olduğu için bazı mekânlar uykuluğu yalnızca önceden haber verildiğinde hazırlar. Bu nedenle uykuluk yemek için gidilecek bir mekânı önceden arayıp o gün olup olmadığını sormak iyi bir fikirdir.
İyi Uykuluk Nasıl Seçilir?
- Renk: Açık pembe ya da krem rengi, parlak görünümlü olmalıdır.
- Doku: Dokunulduğunda yumuşak ve esnek olmalı, kurumuş ya da sertleşmiş kenarlar içermemelidir.
- Koku: Taze uykulukta keskin bir koku olmaz.
- Tazelik: Aynı gün ya da en geç ertesi gün pişirilmesi önerilir.
Uykuluk Pişirirken Dikkat Edilecekler
Uykuluk pişirilmeden önce soğuk suda bir süre bekletilir, ardından üzerindeki zar ve damarlar temizlenir. Bazı ustalar kısa süre haşlayıp soğuttuktan sonra zarı daha kolay ayırır. Izgarada orta ateşte, tavada ise tereyağıyla kısa sürede pişirmek dokusunun kremamsı kalmasını sağlar; fazla pişirilen uykuluk sertleşir. Tuz ve karabiberle sade tutmak, yanında sumaklı soğan ve lavaş servis etmek en klasik sunumdur.
TrendLis'te kuzu uykuluk için İstanbul Karaköy'de Nato Lokantası 1952 ve Beşiktaş'ta Alaf listeleniyor. Diğer sakatat lezzetleri için kokoreç rehberine de göz atabilirsin.